به گزارش وفاق ملی، علیرضا سلطانی کارشناس حوزه نفت و انرژی در گفتوگویی اظهار داشت: افزایش نرخ بنزین با کارت جایگاه از ۳ هزار به ۵ هزار تومان، آغاز یک فرایند اصلاحی در نظام قیمتگذاری سوخت است؛ فرایندی تدریجی و شناور که هدف آن کاهش مخاطرات اجتماعی و اقتصادی و آمادهسازی افکار عمومی برای اصلاحات گستردهتر است.
ناکارآمدی نظام فعلی سوخت
سلطانی گفت: مصرف بنزین در ایران حدود ۱.۵ برابر استاندارد جهانی است و قیمت پایین سوخت عامل اصلی این مصرف بالاست. وی افزود: افکار عمومی ناکارآمدی نظام فعلی را پذیرفته و آمادگی ذهنی برای اصلاحات قیمتی ایجاد شده است.
ناترازی انرژی و یارانهها
این کارشناس حوزه انرژی با اشاره به ناترازی مزمن انرژی در کشور خاطرنشان کرد: استاندارد مصرف انرژی در ایران بیش از دو برابر میانگین جهانی است و دولت سالانه نزدیک به ۱۰۰ میلیارد دلار یارانه غیرمستقیم انرژی پرداخت میکند؛ یارانهای که نه تنها موجب رفاه عمومی نشده بلکه میتوانست در توسعه اقتصادی و اجتماعی مؤثر باشد.
وضعیت بنزین در ایران
- مصرف روزانه بنزین: حدود ۱۳۵ میلیون لیتر
- ظرفیت تولید داخلی: ۱۱۰ میلیون لیتر در روز
- واردات روزانه: بیش از ۲۵ میلیون لیتر
- هزینه واردات سالانه: حدود ۳.۵ میلیارد دلار
سلطانی ریشه مصرف بالای بنزین را در عرضه خودروهای غیراستاندارد و نبود سوختهای جایگزین دانست و تأکید کرد: مسئولیت این وضعیت بر عهده سیاستگذار است نه مصرفکننده.
سیاست سهنرخی بنزین
بر اساس مصوبه دولت چهاردهم آبان:
- سهمیه یارانهای ۶۰ لیتر با قیمت ۱۵۰۰ تومان
- سهمیه آزاد ۱۰۰ لیتر با قیمت ۳۰۰۰ تومان
- مصرف مازاد با کارت جایگاه: ۵۰۰۰ تومان
سلطانی این سیاست را محافظهکارانه دانست و گفت: «چنین تغییری احتمالاً اثر قابلتوجهی بر مصرف ندارد، اما میتواند بخشی از منابع دولت را تأمین کند.»
دو پیشنهاد برای مدیریت انرژی
- اصلاح قیمت و سازوکار عرضه بهصورت تدریجی و مرحلهای، ابتدا برای خودروهای دولتی، مناطق آزاد و مناطق قاچاقخیز.
- شناور شدن نرخ سوم بنزین؛ بهگونهای که قیمت عرضه نامحدود با کارت جایگاه ثابت نباشد و روزانه متناسب با شرایط اقتصادی تغییر کند.
سلطانی تأکید کرد: «شناور بودن قیمت سوم هم تابوی قیمت ثابت را میشکند و هم جامعه را به سازوکارهای رایج جهانی عادت میدهد؛ به شرطی که همراه با بسته سیاستی کامل و اطلاعرسانی شفاف اجرا شود.»
