به گزارش وفاق ملی، استفاده غیرقانونی از انرژی در روزهای اوج مصرف تابستان، تنها یک تخلف اقتصادی محسوب نمیشود، بلکه تعرض به سرمایههای ملی، تضییع حقوق مشترکان و تهدیدی برای پایداری شبکه برق کشور است.
صنعت برق در شرایطی با تمام ظرفیت خود برای تأمین برق مشترکان، پشتیبانی از بخش تولید و حفظ امنیت انرژی کشور تلاش میکند که فعالیت مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز و سرقت برق، فشار مضاعفی را به شبکه تحمیل میکند. تداوم این روند میتواند پایداری شبکه برق را کاهش داده و زیرساختهای حیاتی، مراکز درمانی، واحدهای تولیدی و خدمات عمومی را با آسیب مواجه کند.
هر دستگاه ماینر غیرمجاز، بخشی از انرژی مورد نیاز مشترکان، صنایع و خدمات عمومی را بهصورت غیرقانونی مصرف میکند و از همین رو، مقابله با این پدیده را میتوان اقدامی در راستای صیانت از حقوق مردم و حفاظت از منابع ملی دانست.
آغاز فعالیت گسترده استخراج رمزارز از سال ۱۳۹۸
پدیده استخراج رمزدارایی در ایران از سال ۱۳۹۸ به شکل جدی وارد مرحله عملیاتی شد. هرچند پیش از آن نیز فعالیتهایی در این حوزه وجود داشت، اما ابعاد آن محدودتر بود. از آن زمان تاکنون، استخراج رمزارز بهویژه به شکل غیرمجاز ادامه داشته و در مقاطع مختلف به یکی از عوامل افزایش مصرف برق تبدیل شده است.
دستگاههای استخراج رمزارز طی سالهای گذشته در خانهها، واحدهای صنعتی متروکه، ساختمانهای کمتردد و حتی برخی ادارات و مراکز مختلف کشف شدهاند. فعالیت شبانهروزی این دستگاهها علاوه بر افزایش مصرف برق، میتواند موجب ناپایداری شبکه و تشدید مشکلات تأمین برق در فصل تابستان شود.
از نگاه کارشناسان، تبعات استخراج غیرمجاز رمزارز تنها به افزایش مصرف برق محدود نمیشود و پیامدهای زیستمحیطی نیز به همراه دارد. ایجاد مزارع استخراج بیتکوین نیازمند مصرف بالای برق و فعالیت مداوم دستگاههاست. این تجهیزات گرمای زیادی تولید میکنند و برای کنترل دما نیز استفاده مستمر از سیستمهای سرمایشی، بهویژه کولرهای گازی، ضروری است؛ مسئلهای که خود به افزایش بیشتر مصرف برق منجر میشود.
طبق اعلام مسئولان صنعت برق، هر دستگاه ماینر بهطور متوسط حدود سهونیم کیلووات برق مصرف میکند و مصرف ماهانه آن تقریباً معادل مصرف برق ۱۰ واحد مسکونی است. این در حالی است که متوسط توان مصرفی هر کنتور واگذارشده به مشترکان حدود پنج کیلووات اعلام شده است.
به گفته مسئولان، اگر یک دستگاه ماینر حدود سه کیلووات از ظرفیت یک کنتور خانگی را مصرف کند، بخش قابل توجهی از ظرفیت برق قابل استفاده خانوار از بین میرود. همچنین در صورت استفاده از برق قانونی، روشن کردن یک ماینر با کنتور خانگی میتواند قبض برق مشترک را به حدود هفت تا هشت میلیون تومان برساند؛ با این حال، متخلفان معمولا با استفاده از برق غیرمجاز تلاش میکنند هزینههای خود را کاهش دهند و فعالیتشان را از دید شبکه برق پنهان کنند.
۳۰۰ هزار ماینر غیرمجاز زیر ذرهبین توانیر
محمد الهداد، مدیرعامل شرکت توانیر، اخیراً با اشاره به اقدامات انجامشده برای شناسایی ماینرهای غیرمجاز، اعلام کرد بیش از ۳۰۰ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز و همچنین دستگاههایی که در ساعات غیرمجاز فعالیت میکردند، شناسایی و توقیف شدهاند.
وی افزود بار مصرفی این تعداد دستگاه حدود ۱۳۰۰ مگاوات است؛ ظرفیتی که حتی از ظرفیت نیروگاه اتمی بوشهر نیز بیشتر محسوب میشود و میتواند فشار قابل توجهی بر شبکه برق کشور وارد کند.
مدیرعامل توانیر تأکید کرده است که این دستگاهها نباید در مناطق خانگی، روستایی و تجاری نصب شوند، چراکه ماینرها مصرف برق صنعتی دارند و باید در شبکههای صنعتی و مناطق آزاد مستقر شوند.
با این حال، بخشی از ماینرهای غیرمجاز از طریق دادهکاوی و اقدامات تخصصی کارکنان شرکتهای برق شناسایی شدهاند و بخش قابل توجهی نیز با گزارشهای مردمی کشف شده است.
گزارشهای مردمی چگونه به کشف ماینرها کمک میکند؟
گزارش شهروندان درباره مصرف غیرعادی برق، صدای تجهیزات، افت ولتاژ و نوسان برق میتواند نقش مهمی در شناسایی مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز داشته باشد.
در موارد متعددی، شهروندان پس از مشاهده سوختن یا آسیب دیدن لوازم برقی و ایجاد نوسان در شبکه، موضوع مصرف غیرعادی برق در یکی از منازل یا واحدهای مجاور را گزارش کردهاند. بررسی این گزارشها در برخی موارد به کشف محل فعالیت ماینرها منجر شده است.
برخی از این مراکز در خانههای متروکه یا ساختمانهای کمتردد مستقر بودهاند؛ مکانهایی که با وجود نبود ساکن، به دوربینهای مراقبتی مجهز شدهاند. مصرف بالای برق در این مراکز میتواند موجب افت ولتاژ، نوسان شبکه و آسیب به تجهیزات برقی سایر مشترکان شود.
خوزستان، تهران و سه استان دیگر در صدر کشف ماینرها
بر اساس اطلاعات اعلامشده، استانهای خوزستان، تهران، آذربایجان شرقی و خراسان رضوی از جمله مناطقی هستند که بیشترین میزان فعالیت در حوزه استخراج رمزارز در آنها گزارش شده است.
یکی از دلایل گسترش این فعالیت در استانهای مرزی، سهولت ورود دستگاههای ماینر به کشور عنوان شده است. در خوزستان نیز برخورداری از شبکه قدرتمند توزیع برق، یکی از عوامل فعالیت مراکز استخراج رمزارز اعلام میشود؛ چراکه تأمین برق مورد نیاز این دستگاهها در برخی مناطق با دشواری کمتری انجام میشود.
در خراسان رضوی نیز مرزی بودن استان و خاموشیهای کمتر از جمله دلایل گسترش این فعالیت عنوان شده است. استان هرمزگان نیز به دلیل برخورداری از مرز آبی و شبکه نسبتاً پایدار برق، در شمار استانهای درگیر با فعالیتهای غیرمجاز استخراج رمزارز قرار دارد.
بیش از ۹۰ درصد ماینینگ غیرمجاز با برق سرقتی
بخش عمده مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز، برق مورد نیاز خود را از روشهایی مانند دستکاری کنتور، دریافت انشعاب غیرمجاز، گرفتن برق از پشت کنتور یا تعرض به شبکههای توزیع تأمین میکنند.
طبق اعلام مسئولان، مصرف ماینینگ مجاز در کشور محدود است و بخش عمده مصرف به فعالیتهای غیرمجاز مربوط میشود. گفته شده است بیش از ۹۰ درصد فعالیت استخراج رمزارز در این بخش با استفاده از برق غیرمجاز شبکه انجام میشود.
این شیوه علاوه بر تحمیل هزینه به صنعت برق، میتواند کیفیت برق سایر مشترکان را نیز تحت تأثیر قرار دهد و با ایجاد نوسان و افت ولتاژ، موجب خسارت به تجهیزات خانگی و صنعتی شود.
افزایش پاداش گزارش ماینرهای غیرمجاز
وزارت نیرو اعلام کرده است به گزارشهای مردمی که به شناسایی و کشف مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز منجر شود، پاداش پرداخت خواهد کرد. بر این اساس، میزان پاداشها با هدف افزایش مشارکت شهروندان و تقویت روند شناسایی مراکز غیرمجاز افزایش یافته است.
جزئیات پاداشهای اعلامشده به این شرح است:
برای شناسایی ۱۰ دستگاه نخست، پاداش هر دستگاه از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به سه میلیون تومان افزایش یافته است.
برای شناسایی ۱۰ دستگاه دوم، پاداش هر دستگاه از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به دو میلیون تومان رسیده است.
برای مراکزی که بین ۳۰ تا ۲۰۰ دستگاه ماینر دارند، پاداش هر دستگاه بدون تغییر یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان تعیین شده است.
شهروندان میتوانند گزارشهای خود درباره مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز را از طریق شماره پیامک ۳۰۰۰۵۱۲۱ به وزارت نیرو ارسال کنند.
ضرورت افزایش بازدارندگی مجازاتها
روند برخورد با مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز طی سالهای اخیر افزایش یافته و این موضوع به همکاری بیشتر دستگاههای امنیتی، اطلاعاتی و قضایی نسبت داده شده است. با این حال، مسئولان صنعت برق بر ضرورت تداوم و گسترش این همکاریها تأکید دارند.
بر اساس اظهارات مطرحشده، عملکرد دستگاههای مسئول در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ تقریباً سه برابر شده و عملکرد سال جاری نیز نسبت به سال گذشته روند مشابهی داشته است.
یکی از دلایل تداوم فعالیت ماینرهای غیرمجاز، بازدارنده نبودن مجازاتهای موجود عنوان میشود. به گفته مسئولان، در برخی موارد فرد متخلف شناسایی و دستگاههای او کشف و توقیف میشود، اما همان فرد پس از مدتی دوباره فعالیت غیرمجاز خود را از سر میگیرد.
بر همین اساس، پیشنهادهایی برای افزایش بازدارندگی مجازاتها در کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس مطرح شده است. صنعت برق نیز همچنان جرمانگاری استخراج غیرمجاز رمزارز و برخورد جدیتر با این فعالیت را از مطالبات خود میداند؛ مطالبهای که با توجه به فشار فزاینده بر شبکه برق در فصل اوج مصرف، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
