به گزارش وفاق ملی، دیدار اخیر سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، با میشل باشله، رئیسجمهور پیشین شیلی و از چهرههای مطرح برای دبیرکلی آینده سازمان ملل، بار دیگر موضوع بیطرفی دبیرکل آینده سازمان ملل را به یکی از محورهای مهم بحثهای سیاسی تبدیل کرده است.
دیداری فراتر از یک ملاقات تشریفاتی
اگرچه این دیدار در ظاهر یک گفتوگوی دیپلماتیک عادی به نظر میرسید، اما تأکید ویژه لاوروف بر ضرورت بیطرفی دبیرکل آینده سازمان ملل و اشاره مستقیم او به پرونده اوکراین، باعث شد بسیاری از تحلیلگران آن را حامل پیامی سیاسی ارزیابی کنند.
در فضای دیپلماسی، پیامهای غیرمستقیم اغلب اهمیت بیشتری از اظهارات رسمی دارند. از همین رو، سخنان لاوروف تنها به عنوان حمایت از یک نامزد احتمالی تفسیر نشد، بلکه بازتابی از نگاه روسیه به آینده سازمان ملل تلقی شد.
رابطه روسیه و سازمان ملل؛ همکاری در کنار اختلاف
روسیه به عنوان یکی از پنج عضو دائم شورای امنیت و دارنده حق وتو، همواره سازمان ملل را یکی از مهمترین عرصههای رقابت قدرتهای جهانی دانسته است.
مسکو از یک سو برای پیگیری اهداف سیاسی و حقوقی خود از ظرفیتهای سازمان ملل استفاده میکند و از سوی دیگر در سالهای اخیر بارها برخی نهادهای این سازمان را به جانبداری از غرب متهم کرده است.
پس از آغاز جنگ اوکراین، اختلافات میان روسیه و بخشهایی از ساختار سازمان ملل افزایش یافت. در حالی که نهادهای مختلف سازمان ملل بر حاکمیت و تمامیت ارضی اوکراین تأکید کردهاند، روسیه معتقد است دیدگاهها و نگرانیهای این کشور در بسیاری از گزارشها و مواضع بینالمللی نادیده گرفته میشود.
میشل باشله کیست؟
میشل باشله یکی از شناختهشدهترین چهرههای سیاسی آمریکای لاتین به شمار میرود. او دو دوره ریاستجمهوری شیلی را بر عهده داشت و همچنین سابقه مدیریت نهاد زنان سازمان ملل و کمیسری عالی حقوق بشر این سازمان را در کارنامه خود دارد.
باشله از جریان سوسیالدموکرات و چپ میانه محسوب میشود. بخش مهمی از فعالیتهای سیاسی و بینالمللی او نیز حول محور حقوق بشر، عدالت اجتماعی و کاهش نابرابریهای اقتصادی شکل گرفته است.
تجربه بازداشت و تبعید در دوران حکومت آگوستو پینوشه نیز موجب شده مسئله حقوق بشر جایگاه ویژهای در رویکرد سیاسی او داشته باشد.
روابط باشله و روسیه چگونه بوده است؟
با وجود گرایشهای سیاسی باشله، او هرگز به عنوان چهرهای نزدیک به روسیه شناخته نشده است. در دوران فعالیتش به عنوان کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، بارها میان دفتر تحت مدیریت او و دولت روسیه اختلافنظر به وجود آمد.
مقامهای روسی در مقاطع مختلف گزارشها و مواضع دفتر حقوق بشر سازمان ملل درباره جنگ اوکراین را جانبدارانه توصیف کردند و برخی از ارزیابیهای این نهاد را مورد انتقاد قرار دادند.
به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان معتقدند باشله را نمیتوان گزینهای نزدیک به کرملین دانست و روابط او با مسکو بیشتر در چارچوب تعاملات حرفهای و سازمانی تعریف میشود.
پیام اصلی لاوروف چه بود؟
تحلیلگران معتقدند محور اصلی سخنان لاوروف نه حمایت مستقیم از باشله، بلکه ترسیم معیارهای مطلوب روسیه برای دبیرکل آینده سازمان ملل بوده است.
وزیر خارجه روسیه در این دیدار بر مفاهیمی مانند بیطرفی، استقلال و پایبندی به منشور سازمان ملل تأکید کرد و همزمان موضوع اوکراین را نیز مطرح ساخت.
این رویکرد نشان میدهد مسکو انتظار دارد دبیرکل آینده سازمان ملل در منازعات ژئوپلیتیکی، بهویژه در پرونده اوکراین، رویکردی متوازنتر نسبت به سالهای گذشته اتخاذ کند.
تلاش روسیه برای تأثیرگذاری بر رقابت آینده
انتخاب دبیرکل سازمان ملل یکی از مهمترین فرآیندهای سیاسی در عرصه بینالمللی محسوب میشود. روسیه نیز از هماکنون تلاش میکند دیدگاه خود درباره نقش و وظایف دبیرکل آینده را به نامزدهای احتمالی منتقل کند.
از این منظر، دیدار لاوروف و باشله را میتوان بخشی از رقابتهای دیپلماتیک پیش از انتخاب دبیرکل آینده سازمان ملل دانست؛ رقابتی که در آن قدرتهای بزرگ تلاش دارند برداشت خود از مفهوم بیطرفی و استقلال را در دستور کار این نهاد بینالمللی قرار دهند.
