به گزارش وفاق ملی، حجت میرزایی در نشست «اقتصاد ایران در سایه جنگ» با اشاره به شرایط اقتصادی کشور تأکید کرد که نمیتوان تمامی ناترازیها و مشکلات اقتصاد ایران را به جنگ اخیر نسبت داد. به گفته او، بخش قابلتوجهی از چالشهای کنونی اقتصاد کشور ریشه در سالها تحریم، شوکهای اقتصادی، ناآرامیهای اجتماعی و ضعفهای ساختاری دارد.
مشکلات اقتصاد ایران پیش از جنگ آغاز شده بود
میرزایی در ابتدای سخنان خود گفت استفاده از تجربههای دوران جنگ هشتساله میتواند از منظر دانش و سرمایه انسانی مفید باشد، اما شرایط اقتصادی و اجتماعی امروز با آن دوران تفاوتهای اساسی دارد.
او توضیح داد که اقتصاد ایران از اردیبهشتماه و پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه وارد دوره جدیدی از نااطمینانی شده بود و با شروع درگیریها، سطح ریسکهای اقتصادی به بالاترین حد خود رسید.
۱۵ سال تحریم و بحرانهای پیاپی
این اقتصاددان به تحولات سالهای اخیر اشاره کرد. وی همچنین گفت ایران از سال ۱۳۹۰ وارد یکی از سنگینترین دورههای تحریمی تاریخ خود شده است. این دوره منجر به مشکلات اقتصاد ایران پیش از جنگ شده است.
به گفته وی، کشور طی دو دوره تحریم گسترده در سالهای ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۴ و از سال ۱۳۹۷ تاکنون با محدودیتهای اقتصادی شدید مواجه بوده است.
میرزایی تأکید کرد حجم و تعداد تحریمهای اعمالشده علیه ایران حتی از برخی کشورها از جمله روسیه نیز بیشتر بوده. شدت این تحریمها آثار گستردهای بر عملکرد اقتصادی کشور برجای گذاشته است.
چهار شوک اجتماعی و افزایش نااطمینانی
وی افزود که اقتصاد ایران در کنار تحریمها، چهار دوره اعتراضات اجتماعی گسترده را نیز پشت سر گذاشته است.
به گفته میرزایی، رخدادهای سالهای ۱۳۹۶، ۱۳۹۸، ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ به همراه سایر حوادث اجتماعی و سیاسی، فشار مضاعفی بر جامعه و اقتصاد کشور وارد کردهاند.
او معتقد است مجموعه این عوامل باعث افزایش نااطمینانی و تضعیف ظرفیتهای اقتصادی شده است.
تورم ساختاری و فشار بر معیشت مردم
میرزایی با اشاره به روند تورم در اقتصاد ایران گفت میانگین تورم بلندمدت کشور پس از انقلاب حدود ۱۵ درصد بوده است.
با این حال، پس از بازگشت تحریمها از سال ۱۳۹۷، نرخ تورم در بسیاری از سالها به بیش از ۲۵ درصد رسیده. حتی در برخی مقاطع نیز از مرز ۴۰ درصد عبور کرده است.
او تأکید کرد تداوم تورم بالا، فشار سنگینی بر معیشت خانوارها وارد کرده و موجب افزایش فقر شده است.
افزایش بیکاری جوانان و دانشآموختگان
یکی از محورهای اصلی سخنان میرزایی، وضعیت بازار کار بود.
او با اشاره به گزارشهای نهادهای بینالمللی گفت نرخ بیکاری جوانان و فارغالتحصیلان دانشگاهی به شکل نگرانکنندهای افزایش یافته است.
میرزایی همچنین خاطرنشان کرد که استانهای کمتر توسعهیافته در مناطق غربی و جنوب شرقی کشور با نرخ بیکاری بالاتری نسبت به سایر مناطق مواجه هستند.
اقتصاد ایران شکنندهتر از گذشته شده است
این کارشناس اقتصادی تأکید کرد اقتصاد ایران پس از جنگ اخیر آسیبپذیرتر شده، اما ریشه این آسیبپذیری به سالهای قبل بازمیگردد.
او یادآور شد که اقتصاد کشور پیش از جنگ نیز تحت تأثیر دو شوک مهم، یعنی افزایش قیمت حاملهای انرژی و همهگیری کرونا قرار گرفته بود.
به گفته وی، همزمانی بحران کرونا با تحریمهای اقتصادی، نرخ فقر را به شکل محسوسی افزایش داد.
کاهش توان مالی و اجرایی دولت
میرزایی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت مالی دولت اشاره کرد و گفت دولت علاوه بر فرسودگی اجرایی، با کاهش منابع مالی قابل اتکا نیز مواجه شده است.
او توضیح داد که دولت برای تأمین منابع مالی ناچار به استفاده گسترده از بازار بدهی، استقراض از نظام بانکی و بازار سرمایه شده است.
به گفته وی، این روند علاوه بر آثار تورمی، موجب کاهش سهم و نقش بخش خصوصی در اقتصاد شده است.
افت ارزش سرمایههای مردم در بازار سرمایه
این اقتصاددان با اشاره به وضعیت بازار سرمایه اظهار کرد ارزش داراییهای مردم در بورس طی ده سال گذشته به حدود یکپنجم کاهش یافته است.
او همچنین افزود که حدود ۸۹ درصد بازار سرمایه ایران به بخش عمومی، دولتی و شبهدولتی وابسته است؛ موضوعی که از نگاه وی مانع توسعه واقعی بازار سرمایه محسوب میشود.
فساد و ضعف حکمرانی؛ مانع بازسازی اقتصادی
میرزایی در پایان سخنان خود به تأثیر شاخصهای حکمرانی بر اقتصاد کشور اشاره کرد.
او گفت کاهش رتبه ایران در شاخصهای حکمرانی خوب و فساد، ظرفیت اجرایی دولت را تضعیف کرده است.
به اعتقاد وی، تا زمانی که این مشکلات ساختاری برطرف نشود، سیاستهای بازسازی اقتصادی با دشواری مواجه خواهند بود و امکان خروج پایدار از بحرانهای اقتصادی محدود خواهد ماند.
