به گزارش وفاق ملی، چین در حال تقویت مسیر قطبی بهعنوان یک کریدور تجاری میان آسیا و اروپا است؛ مسیری که با عبور از شمال روسیه میتواند زمان حملونقل دریایی میان دو قاره را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد.
شرکت کشتیرانی کانتینری چینی سی لجند (Sea Legend) قرار است این هفته نخستین سرویس منظم کانتینری خود را در مسیر دریای شمال راهاندازی کند. این سرویس کشتیهایی را میان نینگبو در چین و فلیکسستو در بریتانیا، در امتداد سواحل شمالی روسیه، جابهجا خواهد کرد.
این مسیر که با عنوان «جاده ابریشم یخی» شناخته میشود، میتواند زمان معمول ۴۰ روزه حملونقل دریایی میان چین و بریتانیا را تقریباً به نصف کاهش دهد.
افزایش استفاده از مسیر دریای شمال
راهاندازی این سرویس تجاری در پی افزایش تردد کشتیها در مسیرهای شمالی انجام میشود. تابستان گذشته ۲۳ سفر در مسیر دریای شمال انجام شد، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۴، ۱۵ سفر بود.
ذوب فصلی یخهای قطبی اکنون امکان تردد برخی کشتیهای معمولی در مسیرهای جنوبیتر قطب شمال را بدون نیاز به اسکورت یخشکن فراهم کرده است.
افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی در مسیرهای سنتی کشتیرانی نیز توجه شرکتهای حملونقل را به مسیر قطبی بیشتر کرده است؛ بهویژه شرکتهایی که به دنبال کاهش زمان و هزینه و دور زدن مناطق پرخطر هستند.
راهول خانا، رئیس جهانی بخش مشاوره ریسک دریایی شرکت بیمه آلیانتس، به فایننشالتایمز گفت مالکان کشتی و شرکتهای کشتیرانی اکنون این مسیر را بیش از گذشته یک فرصت میبینند، زیرا میتواند زمان و هزینه حملونقل را کاهش دهد و آنها را از «گلوگاههای ژئوپلیتیکی و مناطق درگیری» دور کند.
دور زدن مسیرهای پرتنش خاورمیانه
اجتناب از مسیرهای دریایی خاورمیانه نیز به یکی از عوامل مهم افزایش توجه به مسیر قطبی تبدیل شده است؛ بهویژه در شرایطی که تهدیدها در بابالمندب و دریای سرخ ادامه دارد.
خطرات امنیتی این مسیرها در ۲۳ ژوئیه بار دیگر مورد توجه قرار گرفت؛ زمانی که حوثیها به دو نفتکش سعودی در دریای سرخ حمله کردند و قیمت نفت خام را به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رساندند.
با وجود مزیت احتمالی مسیر قطبی از نظر زمان، شرکتهای کشتیرانی اروپایی همچنان از استفاده گسترده از مسیر تحت مدیریت دولت روسیه خودداری میکنند. نگرانیهای زیستمحیطی و روابط دیپلماتیک پرتنش با مسکو از عوامل اصلی این رویکرد هستند.
روساتم (Rosatom)، سازمان دولتی انرژی هستهای روسیه، مدیریت مسیر دریای شمال را بر عهده دارد و برای تردد کشتیها در ۲۸ بخش تعیینشده این مسیر مجوز صادر میکند.
شرکت مرسک در سال ۲۰۱۸ یک سفر آزمایشی از مسیر قطبی انجام داد، اما شرکتهای بزرگ کشتیرانی غربی همچنان بر تعهدات خود برای پرهیز از فعالیت در این منطقه حساس زیستمحیطی تأکید دارند.
چالشهای کشتیرانی در آبهای قطبی
تغییرات اقلیمی همچنان شرایط کشتیرانی در قطب شمال را دگرگون میکند. پژوهشگران دانشگاه ساوتهمپتون اعلام کردهاند میزان یخ دریایی در اوج زمستان بین سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، ۵.۸ درصد کاهش یافته است.
اگرچه پوشش یخی در اوج زمستان امسال اندکی افزایش یافت، میزان آن همچنان دومین سطح پایین ثبتشده در تاریخ باقی ماند.
استیون گیبو، وزیر پیشین محیط زیست کانادا، با اشاره به پیامدهای گرمایش زمین در قطب شمال هشدار داد افزایش تردد کشتیهای کشورهای غیرقطبی میتواند خطرات امنیتی منطقه را افزایش دهد.
با این حال، تقاضای تجاری موجب افزایش ساخت کشتیهای ویژه برای تردد در آبهای یخی شده است. بر اساس دادههای شرکت Veson Nautical، سال گذشته ۱۶۷ فروند کشتی دارای استاندارد تردد در یخ تحویل داده شد و قرار است ۱۶۴ فروند دیگر نیز امسال تکمیل شوند.
کشتیرانی در آبهای قطبی همچنان با خطرات جدی لجستیکی همراه است؛ از جمله اختلالهای مکرر در سامانه GPS، الزام به رعایت مقررات «کد قطبی» سازمان بینالمللی دریانوردی و فعالیت در مناطق دورافتاده و کمدسترسی.
دادههای شرکت آلیانتس نشان میدهد طی یک دهه گذشته بیش از ۵۰۰ حادثه کشتیرانی در مدار قطب شمال رخ داده که نقص فنی و خرابی تجهیزات تقریباً نیمی از این حوادث را تشکیل داده است.
