به گزارش وفاق ملی، مجموعه تحولات ۷۲ ساعت گذشته در یمن نشان داد که این کشور بار دیگر به یکی از مهمترین نقاط تمرکز رقابت قدرتهای جهانی تبدیل شده است. حمله به فرودگاه بینالمللی صنعا، پاسخ موشکی و پهپادی نیروهای یمنی، ادعاهای آمریکا درباره یک پرواز ایرانی و جدال دیپلماتیک واشنگتن و پکن در شورای امنیت، ابعاد تازهای به بحران یمن بخشیده است.
یمن از حاشیه بحرانها به متن رقابت جهانی
بحران یمن که طی سالهای گذشته عمدتاً بهعنوان عرصه رقابت بازیگران منطقهای شناخته میشد، اکنون وارد مرحلهای جدید شده است. اهمیت ژئوپلیتیکی بابالمندب، امنیت دریای سرخ و تأثیر مستقیم آن بر تجارت جهانی، باعث شده نگاه قدرتهای بزرگ بیش از گذشته به تحولات این کشور معطوف شود.
حمله به فرودگاه صنعا و واکنش نیروهای یمنی
تحولات اخیر با حمله هوایی عربستان سعودی به فرودگاه بینالمللی صنعا وارد مرحله تازهای شد. این اقدام با واکنش گسترده مقامهای صنعا، جمهوری اسلامی ایران و گروههای مختلف یمنی همراه بود.
نیروهای مسلح یمن اعلام کردند در پاسخ به این حمله، فرودگاه ابها در جنوب عربستان را با موشکهای بالستیک و پهپاد هدف قرار دادهاند. یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، این عملیات را پاسخی به آنچه «تجاوز آشکار» خواند توصیف کرد و هشدار داد هرگونه حمله جدید با پاسخ متقابل مواجه خواهد شد.
واکنشهای منطقهای به تحولات یمن
در استانهای مختلف یمن از جمله حجه، المحویت، ریمه و إب تجمعهای مردمی و قبیلهای در محکومیت حمله به فرودگاه صنعا برگزار شد. شرکتکنندگان ضمن حمایت از نیروهای مسلح یمن، این حمله را نقض حاکمیت ملی این کشور دانستند.
در تهران نیز اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، حمله به فرودگاه صنعا را نقض حقوق بینالملل و اصول هوانوردی توصیف کرد و نسبت به پیامدهای آن بر روند سیاسی یمن هشدار داد. همزمان پاکستان نیز بر ضرورت حفظ ثبات منطقه و جلوگیری از گسترش تنشها تأکید کرد.
ادعای آمریکا درباره پرواز ایرانی
همزمان با افزایش تنشهای میدانی، آمریکا ادعاهایی را درباره ورود یک هواپیمای ایرانی به فرودگاه صنعا مطرح کرد. تامی بروس، معاون نماینده دائم آمریکا در سازمان ملل، مدعی شد این پرواز با پوشش غیرنظامی انجام شده و افراد مرتبط با فعالیتهای نظامی را به مناطق تحت کنترل انصارالله منتقل کرده است.
واشنگتن همچنین ایران را به نقض برخی قطعنامههای شورای امنیت متهم و از شورای امنیت خواست تدابیر سختگیرانهتری برای جلوگیری از انتقال تجهیزات نظامی به یمن اتخاذ شود.
شورای امنیت؛ صحنه جدال آمریکا و چین
نشست اخیر شورای امنیت بیش از آنکه بر وضعیت انسانی یا سیاسی یمن متمرکز باشد، به صحنه رویارویی مستقیم آمریکا و چین تبدیل شد. واشنگتن تلاش کرد با طرح ادعاهایی درباره نقش ایران و منشأ چینی برخی کالاهای دومنظوره، پرونده یمن را به رقابت راهبردی خود با پکن گره بزند.
در مقابل، نماینده چین آمریکا را مسئول اصلی تشدید بحرانهای منطقهای دانست و تأکید کرد افزایش عملیات نظامی نهتنها امنیت دریای سرخ را تأمین نمیکند، بلکه روند سیاسی یمن را نیز با خطر مواجه خواهد کرد.
چرا بابالمندب برای چین اهمیت دارد؟
بابالمندب یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان به شمار میرود. بخش قابل توجهی از تجارت میان آسیا و اروپا و همچنین حجم بزرگی از انتقال انرژی جهان از این مسیر انجام میشود.
برای چین بهعنوان بزرگترین صادرکننده کالا و یکی از بزرگترین واردکنندگان انرژی جهان، امنیت این آبراه اهمیت حیاتی دارد. هرگونه اختلال در بابالمندب میتواند زنجیره تأمین، تجارت خارجی و امنیت انرژی این کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
رقابت دو رویکرد امنیتی در خاورمیانه
آمریکا امنیت منطقه را در چارچوب بازدارندگی، تحریم و فشار بر بازیگران مسلح تعریف میکند. در مقابل، چین بر گفتوگو، کاهش تنش و راهحلهای سیاسی تأکید دارد.
این اختلاف رویکرد در نشست اخیر شورای امنیت بهوضوح نمایان شد و نشان داد پرونده یمن به عرصهای برای نمایش تفاوت دیدگاههای دو قدرت بزرگ جهانی تبدیل شده است.
واکنش ایران به اتهامات آمریکا
امیر سعید ایروانی، سفیر و نماینده دائم ایران در سازمان ملل، اتهامهای مطرحشده از سوی آمریکا را بیاساس و سیاسی توصیف کرد. وی تأکید کرد جمهوری اسلامی ایران همواره از راهحل سیاسی، فراگیر و مبتنی بر گفتوگوی یمنی ـ یمنی حمایت کرده است.
ایروانی همچنین آمریکا را مسئول اصلی تضعیف روند صلح در یمن دانست و اعلام کرد حملات نظامی و اقدامات یکجانبه واشنگتن روند سیاسی این کشور را با چالش مواجه کرده است.
یمن؛ میدان جدید رقابت ژئوپلیتیکی
تحولات اخیر نشان میدهد یمن دیگر صرفاً عرصه رقابت سنتی ایران و عربستان نیست. موقعیت راهبردی بابالمندب، ارتباط آن با امنیت انرژی جهان و افزایش نقش قدرتهای بزرگ، این کشور را به یکی از مهمترین میدانهای رقابت ژئوپلیتیکی تبدیل کرده است.
کارشناسان معتقدند در صورت تشدید همزمان بحران در بابالمندب و تنگه هرمز، رقابت آمریکا و چین نیز وارد مرحله تازهای خواهد شد؛ مرحلهای که میتواند آینده نظم امنیتی و اقتصادی خاورمیانه را تحت تأثیر قرار دهد.
آینده بحران یمن و نظم جهانی
نشست اخیر شورای امنیت نشان داد بحران یمن دیگر تنها یک مسئله منطقهای نیست. این کشور اکنون در نقطه تلاقی منافع آمریکا، چین، ایران و کشورهای عربی قرار گرفته است.
از این منظر، تحولات یمن تنها بر امنیت منطقه اثر نمیگذارد، بلکه میتواند بر تجارت جهانی، بازار انرژی و حتی شکلگیری نظم بینالمللی آینده نیز تأثیرگذار باشد؛ موضوعی که اهمیت این پرونده را بیش از هر زمان دیگری افزایش داده است.
