به گزارش وفاق ملی، در هفته دولت، بررسی عملکرد اعضای هیئت وزیران و میزان تحقق رویکردها و وعدههای دولت چهاردهم، فرصتی برای ارزیابی عملکرد وزارت کشور نیز فراهم میکند؛ وزارتخانهای که به دلیل گستردگی مأموریتهای خود، از امنیت مرزها و ساماندهی اتباع خارجی گرفته تا انتخابات، مدیریت شهری، ثبت احوال، استانداریها و مدیریت بحران را بر عهده دارد.
اقدامات این وزارتخانه بهطور مستقیم با موضوعاتی همچون امنیت، نظم اجتماعی، کیفیت خدمات شهری، مدیریت بحران و اعتماد عمومی ارتباط دارد. به همین دلیل، ارزیابی عملکرد وزارت کشور تنها با شمارش پروژهها و تفاهمنامههای منعقدشده امکانپذیر نیست و باید بررسی کرد که این اقدامات تا چه اندازه به نتیجهای ملموس برای مردم منجر شده است.
ساماندهی اتباع و تقویت مدیریت مرزها
یکی از مهمترین محورهای فعالیت وزارت کشور طی دو سال گذشته، ساماندهی اتباع خارجی و بهویژه تعیین تکلیف اتباع غیرمجاز بوده است. بر اساس آمارهای اعلامشده، بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر از اتباع غیرمجاز از کشور خارج شدهاند که حدود ۷۰ درصد این خروجها بهصورت داوطلبانه انجام شده است.
در این چارچوب، شناسایی وضعیت اقامتی، تعیین تکلیف قانونی، فراهم کردن فرصت خروج داوطلبانه، کنترل مرزها و جلوگیری از ورود و بازگشت غیرقانونی در دستور کار قرار گرفته است.
همچنین طرح بهروزرسانی اطلاعات اتباع دارای کارت شناسایی در سراسر کشور اجرا شده تا اطلاعات مربوط به محل حضور، وضعیت اقامت و خدمات دریافتی آنها دقیقتر شود.
در کنار این موضوع، وزارت کشور اجرای عملیات انسداد فیزیکی در ۲۱۰ کیلومتر از مرزهای شمال شرق و جنوب شرق کشور را دنبال کرده است. این اقدام با هدف افزایش کنترل مرزی و کاهش عبور غیرمجاز و قاچاق انجام شده است.
با این حال، میزان موفقیت طرح انسداد مرزی را نمیتوان صرفاً بر اساس تعداد کیلومترهای اجراشده ارزیابی کرد. شاخص اصلی، میزان کاهش عبور غیرمجاز و قاچاق در مناطق تحت پوشش این طرح است.
حملونقل عمومی؛ از تفاهمنامه تا ورود ناوگان
نوسازی ناوگان حملونقل عمومی نیز یکی دیگر از محورهای عملکرد وزارت کشور بوده است. در این مدت تفاهمنامه ورود ۱۰ هزار تاکسی برقی امضا شده و ۲۴۶ دستگاه اتوبوس برقی نیز به شهرداریها تحویل داده شده است.
همچنین ورود ۴ هزار دستگاه اتوبوس نو خارجی در دستور کار قرار گرفته که روند ورود ۲ هزار دستگاه از این تعداد با همکاری وزارت نفت و در چارچوب قانون هوای پاک دنبال شده است.
این اقدامات در صورت تکمیل و ورود واقعی ناوگان به چرخه حملونقل شهری، میتواند در کاهش فرسودگی ناوگان، کاهش مصرف سوخت، بهبود کیفیت جابهجایی شهروندان و کاهش آلودگی هوا اثرگذار باشد.
با این حال، میان «تفاهمنامه» و «اتوبوس یا تاکسی فعال در خیابان» فاصله وجود دارد و ارزیابی نهایی این بخش باید بر اساس میزان تحقق واقعی وعدهها و آثار آن بر زندگی روزمره مردم انجام شود.
تقویت تجهیزات ایمنی و خدمات شهری
در حوزه ایمنی شهری نیز تأمین ۱۸۴ خودروی نردبان آتشنشانی و ۱۷۴ دستگاه آمبولانس امدادی در قالب تفاهمنامههای جدید دنبال شده است.
همچنین توسعه مترو و تأمین واگنهای جدید از دیگر برنامههای این وزارتخانه بوده و طبق برنامه اعلامشده، ۱۴ واگن جدید معادل دو رام قطار تا پایان سال ۱۴۰۴ به کلانشهرها واگذار شده است.
این اقدامات در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بسیاری از شهرهای بزرگ کشور با فرسودگی ناوگان حملونقل و کمبود تجهیزات ایمنی مواجه هستند.
مدیریت بحران در شرایط جنگی
یکی از مهمترین آزمونهای وزارت کشور در دوره اخیر، مدیریت شرایط فوقالعاده و استمرار خدمات عمومی در دوران جنگ بود.
در این شرایط، وزارت کشور نقش هماهنگکننده میان استانداریها، شهرداریها، دستگاههای خدماترسان و سایر نهادهای محلی را بر عهده داشت و موضوعاتی مانند اسکان، حملونقل، توزیع کالا، درمان و استمرار خدمات شهری را پیگیری کرد.
در تهران نیز فعالیت شبکه حملونقل عمومی در شرایط جنگی ادامه یافت و مترو و اتوبوسرانی برای حفظ جابهجایی شهروندان به فعالیت خود ادامه دادند. همچنین ورود ۱۱۰ دستگاه اتوبوس برقی به ناوگان پایتخت در همین دوره انجام شد.
حفظ خدمات عمومی در شرایط بحرانی را میتوان یکی از نقاط قابل توجه کارنامه وزارت کشور دانست؛ چراکه در چنین شرایطی علاوه بر مسائل امنیتی، استمرار زندگی روزمره مردم و تأمین نیازهای ضروری نیز نیازمند هماهنگی گسترده میان دستگاههای مختلف است.
انحصار وراثت؛ یک خدمت الکترونیکی ملموس
در میان اقدامات وزارت کشور، انتقال مسئولیت صدور گواهی انحصار وراثت به سازمان ثبت احوال و ارائه برخط این خدمت، از جمله اقداماتی است که اثر آن برای شهروندان ملموستر است.
الکترونیکی شدن چنین خدماتی میتواند رفتوآمد شهروندان میان دستگاههای مختلف را کاهش دهد و روند دریافت خدمات اداری را سادهتر کند؛ بهویژه در شرایطی که خانوادهها به دلیل فوت یکی از اعضای خود با مسائل حقوقی و اداری متعددی مواجه هستند.
انتخابات الکترونیک؛ آمادگی در انتظار اجرا
برگزاری انتخابات تمامالکترونیک نیز از دیگر موضوعاتی بود که وزارت کشور در دولت چهاردهم پیگیری کرد.
وزارت کشور با هماهنگی شورای نگهبان، اقدامات فنی و اجرایی لازم برای برگزاری الکترونیکی مراحل مختلف انتخابات را دنبال کرده است؛ با این حال، میان آمادهسازی زیرساختها و اجرای کامل یک انتخابات الکترونیکی تفاوت وجود دارد.
با توجه به تعویق انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا، انتخابات میاندورهای مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری با نظر شورای عالی امنیت ملی، ارزیابی نهایی عملکرد وزارت کشور در این حوزه به زمان برگزاری انتخابات و نحوه اجرای واقعی آن وابسته خواهد بود.
نقش وزارت کشور در تعاملات منطقهای
وزارت کشور در کنار وظایف داخلی، در برخی تعاملات منطقهای نیز نقش داشته است. تسهیل ارتباط با مقامهای پاکستانی و انتقال پیامها در چارچوب هماهنگی با دستگاه دیپلماسی و ساختار تصمیمگیری کشور، از جمله اقداماتی بود که در مسیر مذاکرات و رسیدن به تفاهم میان طرفین دنبال شد.
این نقش نشان میدهد وزارت کشور در برخی مقاطع، علاوه بر مأموریتهای داخلی، در هماهنگیهای مرتبط با مسائل منطقهای نیز مشارکت داشته است.
رصد قیمتها و مقابله با انحصار
راهاندازی رصدخانه تورم و پایش روزانه قیمت اقلام ضروری در استانها از دیگر اقدامات وزارت کشور بوده است. بر اساس اطلاعات اعلامشده، در این فرآیند ۱۳۷ مورد انحصار اقتصادی نیز با همکاری قوه قضائیه شناسایی شده است.
اهمیت این اقدام زمانی مشخص میشود که اطلاعات بهدستآمده از رصد بازار به مداخله مؤثر و کاهش اختلال در عرضه و قیمت کالاهای ضروری منجر شود. بنابراین، مانند سایر حوزهها، خروجی واقعی این سامانه باید مبنای قضاوت درباره میزان موفقیت آن قرار گیرد.
وزارت کشور؛ کارنامهای میان اقدام و نتیجه
بررسی دو سال فعالیت وزارت کشور در دولت چهاردهم نشان میدهد این وزارتخانه در حوزههای متنوعی از ساماندهی اتباع و انسداد مرزها گرفته تا حملونقل عمومی، خدمات الکترونیک، مدیریت بحران و آمادهسازی انتخابات اقداماتی را در دستور کار قرار داده است.
با این حال، بخش مهمی از ارزیابی عملکرد این وزارتخانه به فاصله میان «اقدام انجامشده» و «نتیجه قابل مشاهده» بازمیگردد. ۲۱۰ کیلومتر انسداد مرزی زمانی موفق تلقی میشود که عبور غیرمجاز کاهش یابد؛ تفاهمنامه ۱۰ هزار تاکسی برقی زمانی اثرگذار است که این خودروها وارد ناوگان شوند؛ و رصد قیمتها زمانی معنا پیدا میکند که به کاهش انحصار و کنترل مؤثر بازار منجر شود.
در مجموع، ساماندهی اتباع، استمرار خدمات عمومی در شرایط جنگی و توسعه برخی خدمات الکترونیک را میتوان از نقاط برجسته عملکرد وزارت کشور دانست؛ در مقابل، میزان تحقق کامل برنامههای حملونقل، آثار واقعی انسداد مرزها و نتیجه اقدامات نظارتی و اقتصادی همچنان معیار اصلی برای قضاوت درباره کارنامه این وزارتخانه خواهد بود.
