به گزارش وفاق ملی : مهری‌سادات موسوی در آیین افتتاح اندیشکده اشتغال دانش بنیان جهاد دانشگاهی که امروز در سازمان تجاری سازی فناوری و اشتغال دانش بنیان جهاد دانشگاهی برگزار شد، با اشاره به خلأهای مطالعاتی در حوزه اشتغال دانش‌بنیان گفت: در برخی مباحث و مطالعات، کسب‌وکار دانش‌بنیان، شغل دانش‌بنیان و اشتغال دانش‌بنیان از یکدیگر تفکیک نمی‌شدند. علاوه بر این، در برخی از این موضوعات با خلأ مطالعاتی مواجه بودیم؛ برای مثال، مطالعات علمی در حوزه کسب‌وکار دانش‌بنیان بسیار زیاد است، اما در مورد نیروی انسانی متخصص این حوزه، شغل دانش‌بنیان و فضای اشتغال، مطالعات بسیار کمتری انجام شده است.
وی افزود: در این مطالعات متوجه شدیم که با سندروم غفلت از نیروی کار مواجه هستیم. در ادبیات حوزه دانشگاهی نیز توجه بیشتری به سازمان شده و کمتر به انسان و جامعه توجه شده است.
موسوی ادامه داد: در دسته‌بندی‌هایی که داشتیم، دیدیم هر کدام از این مفاهیم در سطوح مختلف به یک زیست‌بوم مربوط می‌شوند؛ بنابراین اگر بخواهیم به این حوزه بپردازیم، لازم است سطوح مختلف آن را در نظر بگیریم. کسب‌وکار و اشتغال دانش‌بنیان، کسب‌وکار دانش‌بنیان، شغل دانش‌بنیان و سرمایه انسانی متخصص، همگی زیر چتر اقتصاد دانش‌بنیان قرار دارند و به یک زیست‌بوم مربوط می‌شوند.
غفلت از نیروی کار و جامعه در زیست‌بوم دانش‌بنیان
وی بیان کرد: با وجود این، توجه حوزه علمی و سیاست‌گذاری بیشتر محدود به برخی از این حوزه‌هاست و نسبت به تعاملاتی که باید میان بخش‌های مختلف شکل بگیرد تا این زیست‌بوم و شبکه در فضای عملیاتی کارکرد مناسب‌تری داشته باشد، تا حدودی غفلت شده است. این مسئله در مطالعات سطح بین‌المللی نیز وجود داشته و در سطح کشور، فضای مطالعاتی این حوزه حتی ضعیف‌تر بوده و بیشتر به بحث کسب‌وکار دانش‌بنیان پرداخته شده است.
معاون توسعه اشتغال و کارآفرینی سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاد دانشگاهی گفت: این موضوع می‌تواند یک چراغ خطر و هشدار برای ما باشد؛ چراکه غفلت از سطوح مختلف این زیست‌بوم، علاوه بر سندروم غفلت از نیروی کار، می‌تواند به سندروم غفلت از جامعه نیز منجر شود. زمانی که صرفاً بر سازمان تمرکز می‌کنیم و فرد و جامعه را در نظر نمی‌گیریم، این مسئله می‌تواند تبعات مختلفی داشته باشد.
بی‌توجهی به بازار کار می‌تواند به فرار مغزها منجر شود
موسوی با اشاره به ضرورت تربیت نیروی متخصص متناسب با نیاز بازار کار اظهار کرد: در بحث تربیت نیروهای متخصص، از کارکنان دانشی یاد می‌شود و اگر تناسب لازم میان آموزش، مهارت و بازار کار وجود نداشته باشد و کیفیت و بستر اشتغال پایدار را نبینیم، اتفاقی که رخ می‌دهد این است که با بیکاری دانش‌آموختگان و فرار مغزها مواجه می‌شویم.
وی ادامه داد: از طرف دیگر، اگر در نظام آموزشی و دانشگاهی، بدون توجه به بازار و تحولاتی که در این حوزه و با ظهور فناوری‌های جدید، هوش مصنوعی و سایر فناوری‌ها رخ می‌دهد، به تربیت نیرو بپردازیم، با چالش مواجه خواهیم شد.
موسوی افزود: همان‌طور که در گزارشی که در سال ۲۰۲۵ اعلام شد، در پنج سال آینده بخش عمده‌ای از کسب‌وکارها، به‌خصوص کسب‌وکارهای روتین و تکراری، قابلیت حذف شدن یا تغییر فضای کاری خود را در نتیجه توسعه فناوری‌های نوین خواهند داشت.
وی تأکید کرد: اگر از طرف دیگر، نیروهای خود را بدون نگاه به بازار و تحولاتی که در بازار رخ می‌دهد، آموزش دهیم و سال‌هایی را که افراد در دانشگاه صرف علم‌آموزی می‌کنند بدون توجه به این تحولات سپری کنیم، در حالی که تعامل رفت‌وبرگشتی میان دانشگاه و بازار وجود نداشته باشد، این فضا متشنج‌تر خواهد شد و چالش‌های حوزه اشتغال به مراتب بیشتر از وضعیت فعلی خواهد بود.
ضرورت رصد تحولات فناوری و آینده بازار کار
موسوی با تأکید بر ضرورت آینده‌پژوهی در حوزه اشتغال گفت: با توجه به همین موضوع، ضرورت آینده‌پژوهی و رصد تحولات فناوری در حوزه اشتغال بیش از گذشته ملموس است.
وی ادامه داد: نکته مهم‌تر این است که نیمه‌عمر مهارت‌های فنی در عصر اتوماسیون و هوش مصنوعی به سرعت در حال کاهش است. اگر پیش از این لازم بود مهارتی را یاد بگیریم، اکنون سرعت تغییر و نیاز به آموزش بسیار بیشتر شده است و دیگر مانند گذشته نیست که حتی در سازمان‌ها، به‌خصوص سازمان‌های دانش‌بنیان، مهارتی را یاد بگیریم و بتوانیم ۳۰ سال با همان مهارت کار کنیم.
وی خاطرنشان کرد: این مدت زمان به قدری کوتاه شده است که باید به‌طور مداوم در حال افزایش و ارتقای سطح مهارت باشیم. مجموع این تحولات ما را به این سمت می‌برد که نیازمند یک نظام هشدار زودهنگام برای تغییرات فناوری مؤثر بر بازار کار هستیم.
راه‌اندازی کارگروه‌های تخصصی در اندیشکده
معاون توسعه اشتغال و کارآفرینی سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاد دانشگاهی اظهار کرد: این اندیشکده و اندیشکده‌های مشابه می‌توانند چنین خلأیی را پر کنند و نظام هشدار مورد نیاز این حوزه را ایجاد و آلارم‌های آن را فعال کنند.
موسوی افزود: ما کارگروه‌های تخصصی را ذیل این اندیشکده تعریف کرده‌ایم که محورهای هر کدام پس از شکل‌گیری کارگروه‌ها، کامل‌تر خواهد شد. این کارگروه‌ها در حوزه‌های سیاست‌گذاری و حکمرانی اشتغال، اشتغال دانشگاهیان، آینده‌پژوهی و رصد بازار کار و همچنین کارآفرینی و توسعه کسب‌وکارهای دانش‌بنیان فعالیت خواهند کرد.
وی ادامه داد: پس از افتتاح اندیشکده، این کارگروه‌ها فعالیت خود را به صورت رسمی‌تر آغاز خواهند کرد.
حرکت به سمت توسعه اندیشه سیاست‌محور و راهبردی
موسوی تأکید کرد: همه این موارد متناسب با همان رسالتی است که اندیشکده باید دنبال کند. باید به سمتی برویم که شاهد شکل‌گیری کرسی‌های نظریه‌پردازی و توسعه اندیشه سیاست‌محور و راهبردی در حوزه فعالیت‌های اندیشکده باشیم.
وی بیان کرد: در حوزه‌های سیاست‌پژوهی و آینده‌پژوهی، باید برای کاهش تهدیدات و افزایش بهره‌گیری از فرصت‌های فناوری تلاش کنیم و شکل‌گیری پیوند همگرا میان صنعت و دانشگاه، دستگاه‌های اجرایی و نهادهای تصمیم‌گیر را تسهیل کنیم.
دعوت از نخبگان برای همکاری با اندیشکده
معاون توسعه اشتغال و کارآفرینی سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاد دانشگاهی گفت: از همه نخبگان، استادان، پژوهشگران، کارآفرینان، سیاست‌گذاران و همه کسانی که دغدغه آینده اشتغال کشور را دارند، صمیمانه درخواست می‌کنیم که در اندیشکده به ما کمک کنند.
