به گزارش وفاق ملی، پایگاه اکسیوس نوشت یافتههای مشترک بریتانیا، فرانسه، آلمان، سوئد و هلند نشان میدهد الکسی ناوالنی، رهبر اپوزیسیون روسیه، با مادهای فوقالعاده سمی به نام اپیباتیدین مسموم شده است؛ سمی که در پوست قورباغههای دارت اکوادوری یافت میشود.
تأیید آمریکا
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در سفر به اسلواکی گفت هیچ دلیلی برای تردید در این گزارش وجود ندارد و افزود که ایالات متحده «در مورد این یافتهها تردیدی ندارد».
چگونگی کشف سم
این گزارش پس از آن منتشر شد که یولیا ناوالنایا، همسر ناوالنی، اعلام کرد آزمایشگاههایی در «حداقل دو کشور» نمونههای قاچاقشده از مواد زیستی همسرش را بررسی کرده و به نتیجه مشابه رسیدهاند.
طبق بیانیه دولت بریتانیا:
- اپیباتیدین در نمونههای بدن ناوالنی شناسایی شده
- این سم «به احتمال بسیار زیاد» علت مرگ او در اردوگاه کیفری سیبری در سال ۲۰۲۴ بوده است
واکنش روسیه
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، این یافتهها را «فریب تبلیغاتی غرب» خواند و گفت مسکو تنها زمانی اظهار نظر خواهد کرد که «نتایج واقعی آزمایشها» منتشر شود.
اما کشورهای اروپایی تأکید کردهاند:
- روسیه مدعی مرگ طبیعی ناوالنی است
- اما شدت سمی بودن اپیباتیدین و علائم گزارششده، فرضیه مسمومیت عمدی را تقویت میکند
- ناوالنی در زندان بوده و روسیه «ابزار، انگیزه و فرصت» لازم برای تجویز این سم را داشته است
پیشینه مسمومیتهای قبلی
در بیانیه اروپاییها یادآوری شده که ناوالنی در سال ۲۰۲۰ نیز پس از حمله با نوویچوک در آلمان به کما رفته بود؛ همان عاملی که در ترور نافرجام سرگئی اسکریپال در بریتانیا استفاده شد.
اپیباتیدین چیست؟
بر اساس گزارش مؤسسه ملی بهداشت آمریکا:
- اپیباتیدین یک آلکالوئید طبیعی بسیار سمی است
- ۱۰۰ تا ۲۰۰ برابر قویتر از مورفین
- میتواند باعث تشنج، فلج و مرگ بر اثر خفگی شود
- در اسارت توسط قورباغهها تولید نمیشود و در روسیه نیز بهطور طبیعی وجود ندارد
اروپاییها معتقدند این سم در مرگ ناوالنی بهصورت آزمایشگاهی تولید شده است.
ابعاد حقوقی
آلاستیر هی، استاد سمشناسی دانشگاه لیدز، گفته است وجود اپیباتیدین در خون انسان «نشانه تجویز عمدی» است و اگر روسیه از این سم استفاده کرده باشد، دو معاهده مهم را نقض کرده است:
- کنوانسیون ۱۹۷۲ سلاحهای بیولوژیک و سمی (BTWC)
- کنوانسیون ۱۹۹۳ سلاحهای شیمیایی (CWC)
