به گزارش وفاق ملی، زهرا بهروزآذر، معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده، در نشست رونمایی و تشریح سالنامه آماری زنان و خانواده ۱۴۰۳ با حضور کارشناسان و پژوهشگران، بر اهمیت استفاده از دادههای آماری برای سیاستگذاری دقیق در حوزه زنان تأکید کرد.
وی اظهار داشت که قانون اساسی بر ارتقای ظرفیتهای زنان تأکید دارد و دولتها موظفاند زمینه رشد و شکوفایی زنان را فراهم کنند.
۶۴ درصد داوطلبان دانشگاه را زنان تشکیل میدهند
بهروزآذر با اشاره به وضعیت آموزش عالی کشور گفت: بیش از ۶۴ درصد متقاضیان ورود به دانشگاهها بانوان هستند و بیش از ۵۲ درصد صندلیهای دانشگاهی نیز در اختیار زنان قرار دارد.
وی این موضوع را یکی از دستاوردهای مهم کشور دانست و افزود که حضور گسترده زنان در آموزش عالی، ظرفیت ارزشمندی برای توسعه کشور به شمار میرود.
ضرورت بررسی موانع رشد زنان
معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده تأکید کرد که صرف ارائه آمار کافی نیست و باید مشخص شود آیا در مسیر رشد زنان تبعیض یا نابرابری وجود دارد یا خیر.
وی افزود: اگر نابرابری وجود دارد باید علت شکلگیری آن شناسایی شود تا بتوان برای رفع آن برنامهریزی و سیاستگذاری کرد.
جمعآوری داده از ۳۰ دستگاه اجرایی
بهروزآذر با اشاره به فرآیند تدوین سالنامه آماری زنان گفت: یکی از چالشهای مهم، جمعآوری اطلاعات از حدود ۳۰ دستگاه مختلف بوده است.
وی توضیح داد که بخشی از اطلاعات به صورت برخط و بخشی نیز به شکل دستی دریافت شده و دادهها پس از چندین مرحله پالایش، راستیآزمایی و حذف موارد تکراری، نهایی شدهاند.
خست اطلاعاتی؛ مانع دسترسی به دادهها
معاون رئیسجمهور یکی از مشکلات موجود را نگاه مالکیتی برخی دستگاهها به دادهها دانست و گفت: هنوز در حوزه شفافیت و دادهباز با وضعیت مطلوب فاصله داریم.
به گفته وی، نگرانی از سوءاستفاده از اطلاعات باعث شده برخی دستگاهها در ارائه دادهها حساسیت داشته باشند و همین موضوع روند دسترسی به اطلاعات را دشوار میکند.
شکاف جنسیتی در رشتههای دانشگاهی
بهروزآذر با اشاره به تفاوت حضور زنان و مردان در رشتههای تحصیلی گفت: اگرچه زنان در بسیاری از رشتهها حضور پررنگی دارند، اما در رشتههای فنی و مهندسی همچنان شکاف جنسیتی قابل توجهی دیده میشود.
وی اظهار کرد: در رشتههای علوم پایه، تعداد فارغالتحصیلان زن حدود ۱۴۳ هزار نفر و تعداد فارغالتحصیلان مرد حدود ۶۶ هزار نفر بوده است.
اختلاف چشمگیر در رشتههای مهندسی
بر اساس آمار ارائه شده، تعداد فارغالتحصیلان مرد در رشتههای فنی و مهندسی حدود ۵۷۳ هزار نفر و تعداد فارغالتحصیلان زن حدود ۱۸۰ هزار نفر است.
بهروزآذر این فاصله را قابل توجه توصیف کرد و گفت که باید دلایل فرهنگی، اجتماعی و ساختاری این وضعیت مورد بررسی قرار گیرد.
نگرانی درباره حضور زنان در حوزه هوش مصنوعی
معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده با اشاره به اهمیت فناوریهای نوین گفت: زنان در حوزههایی مانند تولید محتوا، فریلنسری و اقتصاد دیجیتال حضور فعالی دارند اما در حوزههایی مانند کدنویسی و هوش مصنوعی کمتر دیده میشوند.
وی افزود: امروز بسیاری از متخصصان اخلاق هوش مصنوعی بر ضرورت حضور زنان در این حوزه تأکید دارند زیرا نگاه مراقبتی زنان میتواند به توسعه فناوریهای مسئولانهتر کمک کند.
چرا برخی رشتهها مردانه تلقی میشوند؟
بهروزآذر با طرح این پرسش که چرا برخی رشتهها همچنان مردانه تلقی میشوند، اظهار داشت: باید بررسی شود چه باورها و چه موانعی موجب میشود زنان کمتر به سمت رشتههایی مانند مهندسی برق، کامپیوتر و فناوریهای نوین حرکت کنند.
وی از ارسال نامهای به وزارتخانه مرتبط برای بررسی فرآیند پذیرش در برخی رشتههای دانشگاهی خبر داد.
نمیتوان خانواده را خواست و زنان را نادیده گرفت
معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده تأکید کرد: امروز نمیتوان درباره اهمیت خانواده صحبت کرد اما خواستهها و شرایط زنان را نادیده گرفت.
وی افزود: زنان وارد دانشگاهها شدهاند و باید شرایطی فراهم شود که بتوانند در کنار زندگی شخصی، اهداف علمی، شغلی و اجتماعی خود را نیز دنبال کنند.
درخواست از دانشگاهها برای یافتن پاسخهای علمی
بهروزآذر نقش دانشگاهها را در حل مسائل حوزه زنان کلیدی دانست و گفت: اگر قرار است پاسخ درستی برای این پرسشها پیدا شود، باید دانشگاهیان و پژوهشگران وارد میدان شوند.
وی افزود: هدف دولت شناسایی خلأهای موجود و طراحی سیاستهایی است که بتواند مسیر رشد زنان را هموارتر کند.
تصویری از وضعیت زنان ایران در سال ۱۴۰۳
در ادامه این نشست، مهدی شیرزاد، پژوهشگر مسائل اجتماعی و مشاور معاونت امور زنان و خانواده، به تشریح بخشی از آمارهای سالنامه پرداخت.
وی اعلام کرد که جمعیت ایران در سال ۱۴۰۳ حدود ۸۶ میلیون نفر بوده و زنان بخش مهمی از این جمعیت را تشکیل میدهند. همچنین جمعیت کشور در مسیر سالمندی قرار گرفته و نرخ سالخوردگی زنان از مردان بالاتر است.
افزایش خانوارهای زنسرپرست
شیرزاد گفت تعداد خانوارهای زنسرپرست نسبت به سالهای گذشته حدود دو برابر شده و همچنان روند افزایشی دارد.
وی افزود: میانگین سن اولین ازدواج زنان به ۲۴.۱ سال رسیده و نسبت طلاق به ازدواج نیز به ازای هر ۱۰۰ ازدواج، حدود ۴۱ طلاق ثبت شده است.
کاهش نرخ باروری و افزایش سن فرزندآوری
بر اساس دادههای ارائه شده، میزان باروری کل کشور به زیر سطح جانشینی رسیده است.
همچنین فاصله میان ازدواج تا تولد نخستین فرزند حدود چهار تا چهار و نیم سال بوده و میانگین سن مادران در زمان تولد اولین فرزند به حدود ۲۷.۵ سال رسیده است.
وضعیت اشتغال زنان
شیرزاد در بخش دیگری از سخنان خود گفت: در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۸ میلیون زن از نظر اقتصادی غیرفعال بودهاند، ۶۵۸ هزار نفر بیکار و حدود چهار میلیون نفر شاغل بودهاند.
وی افزود: ۶۵ درصد زنان فارغالتحصیل فعالیت اقتصادی ندارند و ۸۰ درصد زنان غیرفعال اقتصادی نیز فاقد درآمد مستقل هستند.
سهم زنان در مدیریت کشور
این پژوهشگر همچنین اظهار کرد که حدود ۸۰ درصد مدیران کشور را مردان تشکیل میدهند؛ هرچند در دولت چهاردهم روند انتصاب مدیران زن رشد داشته است.
در پایان این نشست، سالنامه آماری زنان و خانواده ۱۴۰۳ به صورت رسمی رونمایی شد.
