به گزارش وفاق ملی، شرکتهای بزرگ فناوری در سالهای اخیر سرمایهگذاریهای تریلیوندلاری خود را در حوزه هوش مصنوعی افزایش دادهاند؛ بخش قابل توجهی از این سرمایهها نیز صرف ساخت مراکز دادهای میشود که زیرساخت لازم برای آموزش و اجرای مدلهای زبانی بزرگ را فراهم میکنند. با این حال، توسعه سریع این مراکز اکنون با یک مانع مهمتر از کمبود تراشه مواجه شده است: کمبود تجهیزات مورد نیاز شبکه برق.
رونق هوش مصنوعی تنها به پردازنده و تراشههای پیشرفته وابسته نیست، بلکه مراکز داده برای فعالیت به مقادیر عظیمی برق و مجموعهای از تجهیزات انتقال و توزیع انرژی نیاز دارند. افزایش سریع تقاضا برای برق، در شرایطی که شبکههای برق با همان سرعت توسعه پیدا نکردهاند، فشار قابل توجهی بر زنجیره تأمین تجهیزات برق وارد کرده است.
ترانسفورماتورها از مهمترین تجهیزاتی هستند که با این بحران مواجه شدهاند. این تجهیزات برق با ولتاژ بالایی را که از نیروگاهها و خطوط انتقال به پستهای برق منتقل میشود، به سطوح ولتاژ مناسب برای مصرفکنندگان نهایی از جمله مراکز داده تبدیل میکنند.
برآورد شرکت وود مکنزی نشان میدهد کمبود ترانسفورماتور در آمریکا طی سال جاری به حدود ۱۵ درصد رسیده است. پستهای برق نیز با کمبود مواجهاند و میزان کسری این تجهیزات حدود هشت درصد برآورد شده است. ممنوعیت واردات برخی تجهیزات عمده شبکه برق از چین که در چارچوب سیاستهای اخیر دولت دونالد ترامپ دنبال شده، میتواند فشار بیشتری بر بازار آمریکا وارد کند.
همزمان، ظرفیت تولیدکنندگان بزرگ ترانسفورماتور برای سالهای آینده نیز تا حد زیادی رزرو شده است. شرکت هیوندای الکتریک کره جنوبی اعلام کرده سفارشهای فعلی این شرکت بیش از سه سال تولید را پوشش میدهد و بخش قابل توجهی از ظرفیت تولید تجهیزات اصلی برق آن برای سه سال آینده از پیش رزرو شده است.
ارزش سفارشهای معوق این شرکت نیز در نیمه نخست سال جاری ۲۳ درصد افزایش یافته و به ۸.۵ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که نشاندهنده شدت تقاضا برای تجهیزات صنعت برق است.
این وضعیت تنها به ترانسفورماتورها محدود نمیشود. افزایش تقاضا برای برق مورد نیاز مراکز داده، بازار توربینهای گازی را نیز تحت تأثیر قرار داده و تولیدکنندگان تجهیزات نیروگاهی و شبکه برق با موجی از سفارشهای جدید مواجه شدهاند.
در چنین شرایطی، زمان مورد نیاز برای ساخت و تحویل تجهیزات به یکی از محدودیتهای اصلی توسعه زیرساخت هوش مصنوعی تبدیل شده است. تولید توربینهای گازی، ترانسفورماتورها و تجهیزات پستهای برق فرایندی زمانبر است و نمیتوان ظرفیت آنها را به سرعت افزایش داد.
سیستمهای خنککننده مراکز داده نیز با چالش مشابهی روبهرو هستند. با افزایش تراکم پردازشی و مصرف برق این مراکز، نیاز به سامانههای خنککننده قدرتمندتر افزایش یافته و این بخش نیز با محدودیتهای زنجیره تأمین مواجه شده است.
به این ترتیب، در حالی که شرکتهای فناوری برای پیشتازی در رقابت جهانی هوش مصنوعی میلیاردها و حتی صدها میلیارد دلار سرمایهگذاری میکنند، ظرفیت تولید تجهیزات برق و زیرساختهای انرژی میتواند به یکی از عوامل تعیینکننده سرعت این رقابت تبدیل شود.
در واقع، پس از کمبود تراشه و افزایش هزینه پردازش، اکنون محدودیتهای شبکه برق و تجهیزات انتقال و توزیع انرژی در حال تبدیل شدن به گلوگاه جدید صنعت هوش مصنوعی است؛ گلوگاهی که رفع آن به سرمایهگذاری گسترده، افزایش ظرفیت تولید تجهیزات و زمان کافی برای توسعه زیرساختهای انرژی نیاز دارد.
