به گزارش وفاق ملی، نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد حتی یک جنگ هستهای محدود میان هند و پاکستان میتواند پیامدهای جهانی گستردهای به همراه داشته باشد. محققان میگویند چنین درگیریای نهتنها باعث تخریب مستقیم شهرها و زیرساختها میشود، بلکه میتواند لایه اوزون زمین را نیز بهشدت آسیبپذیر کند و میزان پرتوهای فرابنفش را در سراسر جهان افزایش دهد.
جنگ هستهای و تهدید لایه اوزون
براساس مدلهای اقلیمی جدید، جنگ هستهای در مناطق گرمسیری میتواند آسیب بیشتری به لایه اوزون وارد کند تا حتی برخی سناریوهای بزرگتر در عرضهای جغرافیایی بالاتر.
پژوهشگران معتقدند شرایط جوی خاص مناطق گرمسیری باعث میشود آلایندههای ناشی از انفجارهای هستهای سریعتر به لایههای بالایی جو منتقل شوند و برای مدت طولانیتری در آنجا باقی بمانند.
این مسئله میتواند روند تخریب لایه اوزون را تشدید کرده و اثرات آن را در مقیاس جهانی گسترش دهد.
پیامدهای فراتر از انفجارهای هستهای
دانشمندان تأکید میکنند آثار جنگ هستهای تنها به لحظه انفجار محدود نمیشود.
انفجار بمبهای هستهای علاوه بر تلفات گسترده انسانی، آتشسوزیهای عظیمی ایجاد میکند که حجم زیادی از دوده و ذرات معلق را وارد جو زمین میکنند.
این ذرات میتوانند نور خورشید را مسدود کرده و موجب کاهش شدید دمای جهانی شوند؛ پدیدهای که با عنوان «زمستان هستهای» شناخته میشود.
زمستان هستهای و خطر قحطی جهانی
مطالعات پیشین نشان دادهاند که کاهش شدید دمای زمین پس از یک جنگ هستهای میتواند تولید محصولات کشاورزی را بهشدت کاهش دهد.
پژوهشگران در بررسیهای گذشته تخمین زده بودند که پیامدهای قحطی ناشی از جنگ هستهای میان هند و پاکستان ممکن است جان حدود یک میلیارد نفر را در سراسر جهان تهدید کند.
کاهش نور خورشید، افت دمای زمین و اختلال در چرخههای کشاورزی از مهمترین عوامل این بحران جهانی به شمار میروند.
نقش حیاتی لایه اوزون در محافظت از زمین
لایه اوزون در بخش استراتوسفر جو قرار دارد و بخش عمدهای از پرتوهای فرابنفش خورشید را جذب میکند.
هرگونه آسیب گسترده به این لایه باعث میشود مقدار بیشتری از اشعههای مضر خورشیدی به سطح زمین برسد.
افزایش پرتوهای فرابنفش میتواند سلامت انسانها، جانوران و گیاهان را تهدید کند و بر عملکرد محصولات کشاورزی نیز اثر منفی بگذارد.
مقایسه دو سناریوی هستهای
به گزارش نیوساینتیست، پژوهشگران دو سناریوی مختلف را در مدلهای اقلیمی خود بررسی کردهاند.
سناریوی نخست مربوط به جنگ هستهای میان هند و پاکستان است که حدود پنج میلیون تن دوده وارد جو میکند.
سناریوی دوم نیز یک جنگ گسترده میان آمریکا و روسیه را شبیهسازی میکند که حدود ۱۶ میلیون تن دوده تولید خواهد کرد.
با وجود حجم کمتر دوده در سناریوی هند و پاکستان، نتایج نشان میدهد آسیب به لایه اوزون در این حالت میتواند شدیدتر باشد.
چرا جنگ هند و پاکستان خطرناکتر ارزیابی شده است؟
محققان میگویند شرایط گردش جوی در مناطق گرمسیری نقش مهمی در این تفاوت دارد.
در این مناطق، آلایندهها راحتتر به ارتفاعات بالاتر جو منتقل میشوند و مدت بیشتری در جو باقی میمانند.
به همین دلیل، اثرات تخریبی آنها بر لایه اوزون گستردهتر شده و در سطح جهانی گسترش پیدا میکند.
افزایش پرتوهای فرابنفش در سراسر جهان
براساس نتایج مدلهای اقلیمی، بیشترین آسیب به لایه اوزون در مناطق قطبی رخ خواهد داد.
با این حال، اثرات این پدیده تنها به قطبها محدود نمیشود و مناطق گرمسیری نیز با افزایش قابل توجه پرتوهای فرابنفش روبهرو خواهند شد.
پژوهشگران برآورد میکنند میزان تابش فرابنفش در برخی مناطق گرمسیری ممکن است تا ۳۰ درصد افزایش یابد.
تهدید سلامت انسان و اکوسیستمها
افزایش تابش فرابنفش میتواند پیامدهای جدی برای سلامت عمومی داشته باشد.
افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست، آسیبهای چشمی و تضعیف سیستم ایمنی از مهمترین آثار این پدیده محسوب میشود.
علاوه بر انسانها، حیاتوحش، اکوسیستمهای طبیعی و منابع غذایی جهان نیز با فشارهای گستردهای مواجه خواهند شد.
هشدار دانشمندان درباره پیامدهای جهانی جنگ هستهای
پژوهشگران در جمعبندی نتایج این مطالعه تأکید میکنند که پیامدهای جنگ هستهای بسیار فراتر از تخریب مستقیم شهرها یا زمستان هستهای است.
به گفته آنان، چنین درگیریهایی میتواند ساختار محافظتی جو زمین را مختل کند و تأثیرات بلندمدتی بر سلامت انسانها، محیط زیست و امنیت غذایی جهان بر جای بگذارد.
نتایج این پژوهش در نشست عمومی اتحادیه علوم زمین اروپا ارائه شده است.
