به گزارش وفاق ملی : تابستان ۱۴۰۵ برای منطقه آزاد ماکو با مجموعه‌ای از اقدامات در حوزه‌های زیرساختی، سرمایه‌گذاری، تولید، تجارت مرزی و خدمات عمومی همراه بود. مرور اخبار منتشرشده در سه ماه تیر، مرداد و شهریور ماه نشان می‌دهد بخش مهمی از برنامه‌های سازمان منطقه آزاد ماکو را می‌توان در چهار محور اصلی دسته‌بندی کرد: توسعه خدمات عمومی و زیرساخت‌های ارتباطی، تقویت تولید و صنایع، توسعه تجارت و لجستیک مرزی و جذب سرمایه برای پروژه‌های راهبردی. این اقدامات از سرمایه‌گذاری در حوزه سلامت و ارتباطات تا اجرای طرح‌های صنعتی و تلاش برای تقویت نقش ماکو در تجارت منطقه‌ای را در بر می‌گیرد.
توسعه خدمات عمومی و زیرساخت‌های ارتباطی
یکی از نخستین خبرهای مهم تابستان، در ۷ تیرماه و در حوزه سلامت منتشر شد. براساس اعلام سازمان منطقه آزاد ماکو، طی سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ بیش از ۱۳۵ میلیارد ریال از محل درآمدهای منطقه برای توسعه خدمات بهداشتی و درمانی هزینه شده است. این منابع برای تعمیر، تجهیز و بهسازی بیمارستان‌ها و مراکز درمانی، تأمین تجهیزات پزشکی و توسعه برخی خدمات تخصصی در شهرستان‌های ماکو، شوط و پلدشت اختصاص یافته است. تأمین دستگاه رادیولوژی دیجیتال بیمارستان فجر ماکو، خرید دستگاه سونوگرافی برای بیمارستان شهدای شوط، مشارکت در راه‌اندازی بخش NICU و تجهیز مراکز و خانه‌های بهداشت روستایی از جمله اقدامات اعلام‌شده در این گزارش بود.
در ادامه همین رویکرد زیرساختی، ۱۱ مردادماه پروژه اینترنت پرسرعت روستایی در منطقه آزاد ماکو افتتاح شد. مدیریت سازمان در این برنامه توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و ICT را یکی از پیش‌نیازهای جذب سرمایه‌گذار و رونق کسب‌وکارها معرفی کرد. اهمیت این پروژه تنها به افزایش دسترسی روستاها به اینترنت محدود نمی‌شود؛ توسعه ارتباطات پرسرعت می‌تواند بستر مورد نیاز برای فعالیت‌های تجاری، لجستیکی، گردشگری و خدمات دیجیتال را نیز فراهم کند. به این ترتیب، اقدامات تابستانی سازمان در حوزه خدمات عمومی از سلامت تا دسترسی ارتباطی، بخشی از برنامه گسترده‌تر ارتقای زیرساخت‌های زندگی و فعالیت اقتصادی در منطقه بود.
توسعه تولید، صنایع غذایی و حمایت از فعالان اقتصادی
محور دوم اقدامات تابستانی منطقه آزاد ماکو به توسعه تولید و تقویت زنجیره‌های صنعتی مربوط می‌شود. در ۲۷ تیرماه عملیات اجرایی کارخانه تولید، تصفیه، بسته‌بندی و ذخیره‌سازی روغن‌های خوراکی در شهرک صنعتی شماره ۲ منطقه آزاد ماکو آغاز شد. این طرح به‌عنوان یکی از پروژه‌های مهم صنایع غذایی، با هدف توسعه صنایع تبدیلی، تکمیل زنجیره ارزش دانه‌های روغنی، افزایش تولید داخلی و تقویت ظرفیت صادراتی تعریف شده است. پروژه در دو فاز پیش‌بینی شده و علاوه بر واحدهای تصفیه، بسته‌بندی و ذخیره‌سازی، در مرحله بعدی روغن‌کشی و فرآوری دانه‌هایی مانند سویا، کلزا و آفتابگردان را نیز در بر خواهد گرفت. اجرای این طرح بخشی از برنامه منطقه برای افزایش نقش ماکو در زنجیره امنیت غذایی کشور است.
در ۱۸ شهریورماه نیز دومین جلسه کارگروه تسهیل و رفع موانع تولید منطقه آزاد ماکو در سال ۱۴۰۵ برگزار شد. در این نشست، ۱۰ پرونده مربوط به مشکلات واحدهای تولیدی و سرمایه‌گذاران با حضور مدیران مرتبط بررسی و درباره رفع موانع آنها تصمیم‌گیری شد. درخواست‌های واحدهای اقتصادی ابتدا در اتاق تسهیل و کمیته کارشناسی بررسی می‌شوند و پرونده‌هایی که نیازمند تصمیم‌گیری بالاتر باشند به کارگروه ارجاع داده می‌شوند. برگزاری این جلسات در کنار جذب پروژه‌های جدید نشان می‌دهد برنامه صنعتی منطقه تنها بر ایجاد سرمایه‌گذاری‌های تازه متمرکز نیست و پیگیری مسائل واحدهای فعال نیز بخشی از اقدامات سازمان را تشکیل می‌دهد.
مرز بازرگان؛ از رفع گلوگاه‌ها تا توسعه لجستیک
یکی از پررنگ‌ترین محورهای اقدامات منطقه آزاد ماکو در تابستان ۱۴۰۵، توسعه زیرساخت‌های مرزی و تسهیل تجارت با ترکیه بود. در ۳۱ مردادماه مدیرعامل سازمان از اقدامات اجرایی برای روان‌سازی تردد در گمرک بازرگان خبر داد. حذف دو سوله مزاحم در محدوده مرزی و برداشتن موانع فیزیکی در محدوده مرز ایران و ترکیه از جمله اقداماتی بود که با هدف کاهش گلوگاه‌های موجود و تسهیل تردد و عملیات مرزی انجام شد.
این مسیر در ۲ شهریورماه با تمرکز بر مرکز مبادلات تجاری ایران و ترکیه ادامه پیدا کرد. طبق اعلام مدیرعامل منطقه آزاد ماکو، مرکز تجاری بازرگان پس از تعیین تکلیف مدیریت و واگذاری آن به منطقه آزاد، طی حدود شش ماه نوسازی و برای بهره‌برداری آماده شده و طرح توسعه آن نیز تهیه شده است. این مرکز با هدف ایجاد بستری برای حضور تجار و بازرگانان و گسترش مبادلات دو کشور دنبال می‌شود. منطقه آزاد ماکو همچنین توسعه این زیرساخت‌ها را در ارتباط با هدف افزایش حجم تجارت میان ایران و ترکیه پیگیری می‌کند.
در پایان تابستان نیز بعد دیگری از این برنامه نمایان شد. در ۳۱ شهریورماه اعلام شد عملیات آماده‌سازی زون A فاز نخست توسعه محدوده منطقه آزاد ماکو در زمینی به مساحت ۲۶۶ هکتار در حال اجراست. هدف اصلی این پروژه، ایجاد دهکده لجستیک و فراهم‌کردن زیرساخت لازم برای سرمایه‌گذاری در حوزه‌های لجستیک و بازرگانی است. این طرح در کنار اقدامات انجام‌شده در گمرک بازرگان و مرکز مبادلات ایران و ترکیه، بخشی از تلاش برای تقویت جایگاه ماکو در شبکه تجارت و ترانزیت کشور محسوب می‌شود.
جذب سرمایه و حرکت به سمت پروژه‌های راهبردی
چهارمین محور اقدامات تابستانی، تلاش برای جذب سرمایه در پروژه‌های بزرگ و زیرساختی بود که در شهریور نمود بیشتری پیدا کرد. در ۵ و ۶ شهریورماه و همزمان با نخستین سفر رسمی دبیر شورای‌عالی مناطق آزاد به ماکو، مجموعه‌ای از برنامه‌های افتتاح، بازدید و کلنگ‌زنی پروژه‌های عمرانی، زیرساختی و سرمایه‌گذاری در دستور کار قرار گرفت. یکی از این اقدامات، آغاز عملیات اجرایی مجتمع خدماتی ـ رفاهی بین‌راهی بود که با هدف ارتقای خدمات مورد نیاز مسافران و فعالان حوزه حمل‌ونقل تعریف شده است.
در ۱۴ شهریورماه حضور سرمایه‌گذاران و نمایندگان شرکت‌های چینی در منطقه، بعد بین‌المللی این برنامه را پررنگ‌تر کرد. این هیئت ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری در پروژه راه‌آهن تبریز–چشمه‌ثریا و نیروگاه‌های خورشیدی را بررسی و از مرکز مبادلات تجاری ایران و ترکیه نیز بازدید کرد. نمایندگان این شرکت‌ها آمادگی خود را برای ورود به پروژه‌ها پس از طی مراحل قانونی و دریافت مجوزهای لازم اعلام کردند.
همزمان، تفاهم‌نامه‌ای میان سازمان منطقه آزاد ماکو و یک شرکت چینی برای همکاری در حوزه‌هایی از جمله انرژی، حمل‌ونقل ریلی، لجستیک، معدن و صنایع معدنی و خودروهای برقی و هیبریدی امضا شد. این تفاهم‌نامه زمینه همکاری در سرمایه‌گذاری، تأمین مالی، امور فنی و مهندسی و اجرای پروژه‌های زیرساختی و اقتصادی را هدف قرار داده است.
بر اساس این گزارش ، اقدامات منطقه آزاد ماکو در تابستان ۱۴۰۵ تصویری از چند مسیر موازی توسعه را نشان می‌دهد؛ از سلامت و اینترنت روستایی در حوزه خدمات عمومی تا صنایع غذایی و رفع موانع تولید، و از روان‌سازی مرز بازرگان و ایجاد زیرساخت‌های لجستیکی تا جذب سرمایه برای راه‌آهن، انرژی و پروژه‌های بزرگ اقتصادی. وجه مشترک این اقدامات، تمرکز بر فراهم‌کردن زیرساخت‌های لازم برای افزایش فعالیت اقتصادی و تجاری منطقه است.
در عین حال، نتیجه نهایی بخشی از این برنامه‌ها، به‌ویژه تفاهم‌های سرمایه‌گذاری و پروژه‌های بزرگ زیرساختی، به میزان پیشرفت اجرایی آنها در ماه‌ها و سال‌های آینده وابسته خواهد بود.
